doğada yaşamak neyi değiştirir?

Doğada yaşamak neyi değiştirir? İnsan doğaya geldiğinde hayatı değil, bakışı değişir. Mevsimlerin döngüsünde, sabrın ve vaktin hakikatinde kendine yeniden yaklaşır.

İnsan doğaya geldiğinde hayatı değişmez aslında; kendine bakışı değişir. Şehirdeyken her şeyin içindesindir ama bir şey eksik kalır, adını koyamazsın ama hissedersin. Sürekli bir yetişme hâli, sürekli bir hareket, ama hiçbir yere gerçekten varamama duygusu… Sanki hayatın içindesin ama ona değemiyorsun. Oysa insan doğada ilk kez durabildiğinde fark eder ki mesele dışarıda değilmiş; kendi içindeki gürültüymüş. Çünkü doğa insana yeni bir şey öğretmez, unuttuğu şeyi hatırlatır. Zamanın düz bir çizgi olmadığını, hayatın sadece ileri doğru akan bir şey olmadığını… Aksine döngü olduğunu, dönüş olduğunu, sabır olduğunu hatırlatır.

İlkbaharda çiçek açan bir dalı görürsün, sonra sonbaharda o yaprakların sessizce toprağa karıştığını… İnsan ilk başta buna “son” der. Ama doğa hiçbir şeyi bitirmez, sadece geri alır. Sonra vakti geldiğinde, hiç acele etmeden, hiç zorlamadan yeniden verir. Kahverengi bir dalın bir gün yeniden çiçek açtığını gördüğünde insan şunu anlar: Hayatta hiçbir şey kaybolmaz, sadece zamanı değişir. Tıpkı insanın içinden geçen duygular gibi… Tıpkı umut gibi. Tıpkı sabır gibi. Aristoteles’in dediği gibi, “Doğa boşluk kabul etmez.” Ve belki de insanın içindeki boşluk hissi, doğanın ritminden uzaklaştığında ortaya çıkar.

Bir tohumu toprağa koyarsın… ertesi gün çiçek açmaz. Beklersin. Toprak susar. Sen de susarsın. Hiçbir şey olmuyor sanırsın. Ama aslında en büyük oluş, görünmeyen yerde gerçekleşiyordur. Tasavvuf büyüklerinin dediği gibi: “Toprak gibi ol; senden alınanı tekrar ver.” Toprak acele etmez ama eksik de bırakmaz. İnsan bunu doğada öğrendiğinde hayata karşı sabrı değişir. Belki de en çok bu değişir. Geciken şeylere başka türlü bakmaya başlar. Çünkü anlar ki geciken, kaybolan değildir; olgunlaşandır.

Kış geldiğinde yine yanılır insan. Kar yağar, her şey susar, hayat durmuş gibi görünür. Oysa tam o an, toprağın altında başka bir hazırlık vardır. Karın suyu köklere iner, görünmeyen bir beslenme başlar. Mevlânâ’nın dediği gibi: “Kışın ortasında bahar vardır.” İnsan bunu gördüğünde kendi hayatına döner. “Bitti” dediği şeyleri düşünür ve ilk kez şüphe eder: Belki de bitmedi… belki de sadece başka bir şeye dönüşüyor. Çünkü doğa bize hep aynı şeyi fısıldar: Görünmeyen, yok olan değildir.

Ve sonra insan şunu fark eder: Herkesin bir bahçesi vardır. Kendine ait, biricik, kimsenin giremediği bir bahçe… O bahçeye ne ekersen, bir gün onunla karşılaşırsın. Diken de yetişir orada, gül de. Ama hiçbir bahçe kendiliğinden güzelleşmez. İnsan dönüp kendi toprağına bakmadıkça, orada neyin büyüdüğünü fark etmez. Belki de bu yüzden bu kadar yorulduk. Herkes başka bahçelere bakıyor, ama kimse kendi toprağıyla ilgilenmiyor. Oysa insan kendi bahçesine eğildiğinde, sabırla beklemeyi öğrendiğinde, hayatın aslında ne kadar sade, ne kadar derin ve ne kadar adil olduğunu fark eder.

Çünkü doğanın bir ritmi vardır. Suyun bir akışı, rüzgârın bir yönü, mevsimlerin bir sırası… Hiçbir şey acele etmez ama hiçbir şey gecikmez de. Her şey tam vaktinde olur. İbnü’l-Arabî’nin dediği gibi: “Vakit, hakikatin kendisidir.” İnsan bu ritmi yakaladığında, içindeki direnç yavaş yavaş çözülür. Zorlamayı bırakır, kontrol etmeyi bırakır. Ve bir gün fark etmeden akışta kalmayı öğrenir. Belki de doğada yaşamak hayatı değiştirmez… ama insanın kalbini, hayatın ritmine yaklaştırır.

Ve belki de bütün mesele budur: İnsan kendi bahçesine döndüğünde, mevsimlere sabırla baktığında ve her şeyin kendi vaktinde açtığını gördüğünde anlar… Hayat acele edenlerin değil, beklemeyi bilenlerin içinde çiçek açar.